Terug naar de jaren zestig: pak vaker de pressure cooker

Het schijnt dé grote angst van de klimaatverandering te zijn: angst voor verlies aan comfort. We willen wel iets doen voor het klimaat, maar het moet niet onze levensstandaard aantasten. Daarom is het geloof in technologie als redmiddel ook zo wijdverspreid, want technologie belooft de CO2-uitstoot te verminderen, maar we kunnen gewoon op het huidige comfortniveau doorgaan.We willen geen truien aan, we willen niet stoppen met vliegen, we willen geen grijs recyclepapier of kriebelende sokken. En al helemaal niet kleiner wonen met minder 'gadgets'.

Ergens in die discussie las ik dat we dan terug zouden moeten naar een welvaarstniveau zoals het was in de jaren zeventig. Ik weet niet waar die uitspraak precies op gebaseerd was, misschien wel op de wereldwijde CO2 uitstoot in de jaren zeventig, en dan zegt het meer over verandering van comfort in Zuid-Amerika of Azië, dan over ons, hier, in Nederland. De angst schijnt trouwens te zijn dat we terugvallen op een comfortniveau uit de middeleeuwen. Helemaal back to basic, slapen op strozakken en koken op houtvuur.

De jaren zeventig waren mijn middelbareschooljaren. Wat waren de verschillen?
- We waren thuis met zes, vier kinderen. Klimaat speelde geen rol in die keus voor een groot gezin. Alles was dus veel en groot, bij ons thuis, van boodschappen tot auto's.
- Mijn ouders hadden geen idee van klimaat of CO2, we woonden in een groot en tochtig dertigerjarenhuis. Al het licht was altijd gezellig aan en dat waren allemaal peertjes van 60 watt of meer. Isolatie of dubbel glas was onbekend. Het enige waar mijn ouders wat aan deden was tochtbestrijding. Geen CO2 winst
- Ze lieten weinig verbouwen aan het huis, en voegden ook geen garage of serre toe. de keuken werd regelmatig geschilderd, maar een groot deel van de inrichting is nu nog zoals het toen al was. Nieuwe meubels werden alleen aangeschaft als de oude stuk gingen, of als een kind uit zijn bed groeide, of ze kwamen uit een erfenis. Dat lijkt me wel klimaatwinst ten opzichte van hoe mensen nu met hun huis omgaan.
- We gingen op vakantie naar Frankrijk, kamperen bij een boer op zijn landje. Of zeilen met de houten boot van mijn vader. Daarnaast gingen we in de herfstvakantie met een vriendin van mijn moeder en haar vier kinderen naar een huisje of kampeerboerderij ergens in Nederland. Toen ik zelf op vakantie ging, was dat op fietsvakantie of interrail. Groot klimaatverschil met wintersport en vliegvakanties die nu gewoon zijn.
- We woonden vlakbij het werk van mijn vader, die desondanks wel altijd met de auto ging (want een heer), en mijn moeder had een Renault 4 waar we soms ook nog vriendjes in propten, mijn jongste broer en zus zaten regelmatig in de kattenbak. We fietsten naar school. Klimaatwinst? Ik denk het niet.
- Spullen en kleren kopen deden we niet heel veel. Mijn moeder maakte soms nog kleren, repareerde sokken. We kregen één paar winterschoenen en één paar zomerschoenen, en op vakantie 'trippertjes' (plastic slippers). Ze liet oude stoelen bekleden en rieten stoelen opnieuw matten. Dat was toen betaalbaar. Apparatuur was minimaal: een pick up en een radio en een telefoon in de gang, in de jaren tachtig kwam er pas een spelcomputer en een electrische typmachine. In de keuken alleen een broodrooster en een handmixer. Wekkers werden nog met de hand opgewonden en de klok in de gang ook. Witgoed was er wel allemaal, en natuurlijk in de zitkamer prominent de televisie.
- Eten was misschien wat klimaatvriendelijker:  Kant en klaarmaaltijden of gemaksvoedsel hadden we niet of zelden, friet, soms. Seizoensgroente- en fruit was sowieso normaal. Op zondag één biefstuk die mijn vader in plakjes need en dan kregen we allemaal drie plakjes. Wat gehaktkruim op de ovenschotel, halve karbonaadjes en het toppunt van BBQ was een spies met paprika, champignon en hier en daar een blokje vlees. Kaas en melk waren echter niet aan te slepen bij ons thuis. Joris Driepinter had zijn werk gedaan, dat was zuivelreclame van een ventje die drie glazen melk per dag dronk en daar heel sterk van werd. Zelfs op school dronken we melk die we meekregen in een tupperware beker. Hoe het rook als die open ging in je tas weet ik nog.

Nee, we zullen verder terug moeten om klimaatverschil te maken. Begin jaren zestig was ik echt klein. Toen hadden we nog een kolenkacel in de zitkamer (gaan we niet naar terug), kampeerden we op Terschelling, maakte de naaister van mijn oma zomerkleertjes, was er nog geen tv, geen afwasmachine, één 2CV, en gebruikte mijn moeder nog de pressure cooker om gas te sparen, en eigenlijk vooral om tijd te sparen. Zij was zelf een kind uit de jaren dertig, in die tijd werd in de VS de eerste pressure cooker voor thuisgebruik uitgevonden. Ook toen vooral om tijd te sparen.

Een pressure cooker? Vroegen mijn vriendinnen. Voor wie het ook niet weet: op wikipedia staat de uitleg en geschiedenis. Het was in de jaren zestig dat ik zong 'Het regent, het zegent, de pressure cooker wordt nat.' Want pannetjes, daar deed mijn moeder niet aan. Tijd sparen klinkt nu gek, met al het voorgekookte en gebakken voedsel. Maar we hebben het hier over de tijd van droge bonen en taaie groente. De tijd die we nu weer terug zien komen: plantaardig eten kan nauwelijks zonder bonen, en bonen achter glas of in blik hebben niet de voorkeur. Groente uit de moestuin is heel wat steviger dan groente uit de kas. Vesre bietjes koken duurt eindeloos, in een pressure cooker is het goed te doen. Mijn klimaatdaad van de dag is om eindelijk die kooktabellen eens uit te printen:
http://www.dekooktips.com/techniek/snelkook/snel-peul.htm en

Dus terug naar de vorige eeuw, terug naar de pressure cooker. Eerlijk gezegd was dit vorige week maandag al mijn klimaatdaad van de dag, toen ik op mijn veganistische maandag kikkererwten ging koken voor een salade. Oh ja, die moeten heel lang in water wellen. iets, wat ik nooit op tijd bedenk. Ineens herinnerde ik me de truc uit de tijd dat we in Zuid-Amerika woonden. Je bespaart flink op de tijd dat je gedroogde bonen of peulen moet laten wellen door ze een uur of twee in warm water te laten wellen, dat doe je al in de pressure cooker, en daarna gaat de pressure cooker nog een half uurtje op klein vuur. Kan klimaattechnisch nog beter als je die kikkererwten wel op tijd laat wellen natuurlijk.
Belangrijke winst: het is lekkerder dan glas of blik, en meestal flink goedkoper.
Een nadeel is dat je niet in de pan kunt kijken. Het duurt daarom even voordat je dit koken onder de knie hebt, je kookt al snel te lang en dan is alles pap. Gelukkig staan er lijstjes op internet: aardappels 3 minuten, sperciebonen alleen op druk brengen is al genoeg, gewelde bonen 10 minuten. En sowieso ideaal voor soep, dat kan bijna niet te lang.

Trouwens: we gaan niet terug, naar geen enkele tijd, Dat is tegen elke natuurwet. We gaan vooruit, wat er ook gebeurt. We kunnen zoeken hoe we comfort opnieuw gaan uitvinden. Comfort is ook een hangmat in de zon, of een arm om je schouders.

Havermoutmelk voor Barista's

We hadden witte saus gemaakt van sojamelk, wat goed was om gedaan te hebben, maar niet echt een succes, en nu kwam Hans thuis van de Albert Heijn met een heel hip kartonnen pak: havermoutmelk voor barista's. Je zag zo dat je twee keer de prijs betaalde vanwege de hippe uitstraling. In het kader van 'Ik probeer dit jaar alles' heb ik het geprobeerd, een blinde test.

Ik ken de smaak van havermout maar al te goed. Het jaar dat we in Ecuador woonden kochten we het op de markt in grote zakken, het was het allergoedkoopste product dat je krijgen kon. Daar zijn we ook begonnen haver te roosteren voor onze eigen muesli (doen we nog) en zo kwam ik erachter dat ook in Nederland pakken haver ultragoedkoop te krijgen zijn, je moet dan wel die haver van de onderste plank in de Dirk hebben, 39 cent voor een heel pak. Onze dochters kregen elke dag op school een glas havermelk, al was dat gewoon dunne havermout met suiker en water. Ze probeerden het altijd te laten staan. Echt lekker was het niet. De hele school rook naar warme havermout. Havermoutmelk in een glossy pak klinkt daardoor een tikkeltje verdacht. Ookal vind ik geroosterde havermout heerlijk.

Dus nu probeer ik havermelk in de koffie, waarom niet? We hebben nogal een hoge standaard op dit gebied. De koffie kopen we niet zomaar in de supermarkt, maar bij Simon Levelt. De melk kloppen we met de grootste zorg, en dat deden we al zo voordat het woord barista in Nederland geïntroduceerd werd. Het mooie van de klimaatdaad van de dag is: ik probeer alles, maar het mag mislukken.

Latte machiato d'avena - ik kreeg twee glazen. Ik proefde meteen wat de havermelk was, maar dat moet ook eigenlijk. Hoe zielig zou het zijn als je probeert van haversmaak melksmaak te maken? Dus blinddoek af en proeven of het lekker is, in combinatie met koffie. Eigenlijk wel. Het is minder romig, plantaardiger, het heeft meer smaak dan melk. Het hoort ook meer bij koffie, dan melk. Koffie smaakt ook plantaardig, dus dat kan wel samen. Smaakjes in de koffie vind ik meestal vies of zonde, maar dit gaat.

Wat Hans niet wist is dat ik gisteren het laatste restje sojamelk van de witte saus door de koffie had gedaan: dat schuimt, is romig, smaakt minder sterk en kost de helft van een pak hippe Oatly Barista melk. In witte saus vond ik de sojamelk een matig succes, omdat het raar glibberig wordt, maar in de koffie gaat het prima. Slimme jongens hoor, die marketeers bij Oatly, maar voortaan gaan wij plantaardig koffiedrinken zonder hippe verpakkingen. Nu nog de verschillende merken sojamelk testen, om erachter te komen welke wij het lekkerste vinden. We beginnen gewoon met de goedkoopste ongezoete, denk ik, en werken zo onze weg naar boven. Wie al ervaring heeft op dit gebied: tips zijn welkom.

Eigenlijk zou ik dit geheim willen houden

Een dinsdag op de Loosdrechtse plassen. Zonnetje erbij, windkrachtje drie en één bootje: mijn vaders glimmend gelakte houten bootje. Hij wordt een dagje ouder, mijn vader en in het kader van 'wat is er nou eigenlijk echt belangrijk in het leven?' besloot ik zo'n dagje met hem te gaan zeilen. Zeilen is zijn lust en zijn leven, en daarna komt boten bouwen, en daarna aan boten klussen, je begrijpt. Maar dat gedoe met de trailer en de kans dat het allemaal net iets te spannend wordt; in zijn eentje zeilen doet hij liever niet meer. Er zijn ergere dingen te bedenken dan je vader bijstaan en mee te gaan zeilen. Vooral als je de Loosdrechtse plassen ziet: we hadden ze helemaal voor ons alleen.

Met de fok te loevert  voeren we de plas over en ankerden voor een privéstrandje dat ook aan de kust van Afrika had kunnen liggen: wit zand, houten ligbedden, een strooien afdak dat aan de bomen hing, wild romantisch. De picknickmand ging open, dit is genieten "En helemaal duurzaam!" riep mijn vader blij. Want hij leest deze blog ook. "Ik ben zelfs lid van de stichting natuurlijk varen: kijk maar" Het gat waar je een buitenboordmotor zou kunnen hangen was leeg. Hij hangt er af en toe een net met bierblikjes in om te koelen. Geen motor, wel roeiriemen.

Zeilen is uit. Loosdrecht lijkt een beetje op een badplaats die haar beste tijd gehad heeft. Luxe villa's genoeg, maar watersport? Niet op dinsdag. We vinden maar één terras open, 'De vette muis,' een soort strandtent. Dat is heel lang heel anders geweest, maar nu vliegt iedereen liever naar zonzekere vakantiebestemmingen. Uit een trekgat komt een rubberboot met drie jongens in zwembroek, die een surfboard achter zich aantrekken met drie meisjes in bikini erop. Dolle pret.Zij hebben het ook ontdekt.

Niet verder vertellen, maar als je eens een heel andere midweek wil, ga naar Loosdrecht, huur een zeilbootje en je hebt de meest klimaatvriendelijke, rustige, fijne midweek ever. Of doe mee met een 'raid' van de stichting natuurlijk varen: http://www.natuurlijkvaren.nl/; motoren verboden.
Sorry voor de scheve horizon op de foto's, zeg je dan bij thuiskomst, maar ik kon het schermpje van de telefoon niet zien, er was teveel zon.

Oeps - uit mijn rok gescheurd

Gisteren zou je 'de klimaatdag van de daad' kunnen noemen. Ik was in Utrecht voor een hele dag verdiepingstraining van klimaatgesprekken, in een heel lief klimaatvriendelijk huisje en ik ging er klimaatvriendelijk heen in de trein. In een spijkerrok die ik al hééél lang heb, en die ietsje te strak zat. Weggooien is een klimaatzonde, dus ik had me erin gewurmd. In de trein vond ik een lege plek, ging zitten en toen hoorde ik: 'krak'. Op de wc zag ik dat er een behoorlijk gat in mijn rok zat. Niet een naadje was gescheurd, de stof. In hippe modetijdschriften doen ze het expres, dan heet het destroyed jeans. Maar bij mij zat die scheur nou net op de enige plek waar je géén schaar in zou zetten als modeontwerper. En als oude katoen eenmaal begint te scheuren....

Toen ik aankwam op de training zei niemand er iets van. Krak - krak - krak, elke keer als ik weer ging zitten scheurde het gat wat verder open. Ik maakte er grapjes over, hield mijn papieren voor het gat als ik opstond. Mijn mede-cursisten waren heel discreet en lief, maar niemand had natuurlijk zomaar een reserverok bij zich. Er zat niets anders op, ik moest aan het einde van de dag met de inmiddels flink opengescheurde rok de trein weer in.

Op station Utrecht liep ik verstopt in de meute langs een Sissy Boy met uitverkoop. Redding! Ze hadden een heerlijke wijde viscose broek, donkerblauw. Nou had ik wel net als klimaatdaad twee tweedehands spijkerbroeken gekocht, maar deze kon er nog wel bij, vond ik. Een lekker zomerbroekje. Ik liet de uitgescheurde rok achter in de handen van de verkoopsters van en stapte opgelucht de trein in. Niet zo duurzaam, een nieuwe broek, maar wel echt nodig.

Bij thuiskomst vraagt mijn vaste klimaatredacteur Hans: "Heb je wel gekeken waar die broek van is gemaakt?" 100% viscose. Maar of dat klimaat-OK is? Geen idee. Op wikipedia vind ik nogal verontrustend klinkende termen:
"Het productieproces gaat als volgt: cellulose uit hout wordt behandeld met natriumhydroxide, en dan vermengd met koolstofdisulfide. Hierbij wordt cellulosexanthaat gevormd dat wordt opgelost in meer natriumhydroxide. Dit vormt de viscose-oplossing.
Deze oplossing kan met behulp van een extruder heet door een spindop (spinneret) worden geperst om rayongaren te spinnen. Hierbij wordt door middel van een zuur de cellulosestructuur weer hersteld.
Het productieproces voor het maken van viscose is al in 1891 ontdekt door drie Britse chemici: Charles Cross, Edward Bevan en Clayton Beadle."

Nee, behalve dat het van hout wordt gemaakt, wat me een stuk beter lijkt qua CO2 dan katoen, wol (schapen) of polyester (aardolie) klinkt het allemaal nogal milieuvervuilend. Britse chemici uit de 19e eeuw staan nou niet bepaald bekend om hun milieuvriendelijkheid. 

Gelukkig vond ik ook dit redelijk actuele factsheet van Milieu Centraal met vergelijkingen

Ha! Wol, zijde en nylon: ze scoren allemaal slecht qua CO2 en nog een heleboel andere dingen. Viscose scoort zowaar goed. Alleen qua watergebruik is het wat minder, maar met al die regen van gisteren ben ik meteen geneigd daar niet zo zwaar aan te tillen. Het beste is trouwens gerecyclede textiel, las ik ergens anders op internet. Lijkt me logisch.  Nu hoop ik maar dat mijn rokje in de textielcontainer wordt gegooid door de dames van Sissy Boy. Dan was het echt een klimaatdaad om uit mijn rok te scheuren. Of zie ik dat toch verkeerd? 

Twee keer zomer, of één keer winter - een interessant dilemma

We hebben een oude boerderij in Frankrijk en in het dorp staat ook een oude watermolen, waar in de zomer een ouder Engels echtpaar uit Nieuw Zeeland woont. Ze hebben een oud Hollands vrachtschip en ineens stonden ze voor onze neus, omdat ze met het schip van Frankrijk naar Franeker waren gevaren.

We liepen even met ze door de buurt en onderweg ontspon zich een interessant gesprek, want elke herfst vliegen ze van Frankrijk naar Nieuw Zeeland, en na de Nieuw Zeelandse zomer komen ze terug in mei. Twee keer zomer, en nooit stookkosten, dat is toch perfect! Ik opperde voorzichtig dat ik gehoord had, dat naar de andere kant van de wereld vliegen wel tien keer zoveel CO2 uitstoot als een winter lang je huis verwarmen. Hij begrijpt CO2, hij is namelijk van huis uit tuinder, dus hij vond het gelukkig geen kritiek, maar een interessant vraagstuk: "That can't be true, because flying up and down is not ten times as expensive as heating the house, in both cases you buy oil to burn, and I can't imagine kerosine is ten times as cheap as fuel for the heating."

Dat klinkt logisch. En ik had het ook maar ergens opgepikt. Lang leve internet, we zijn het op het terras meteen uit gaan zoeken. Maar helaas was de informatie die we zochten niet zo heel makkelijk te vinden. 'Let me know if you find more later.' Met een beetje hulp van Hans kwam ik na de lunch verder.

Vliegen binnen Europa vliegen veroorzaakt een CO2 uitstoot van 0,4 kg. CO2 per gereisde km.
Dit is natuurlijk een gemiddelde en lange afstanden vliegen geeft minder uitstoot per km, maar aangezien ik die cijfers niet zo snel kon vinden reken ik toch even met de 0,4 kg per km.
Parijs - Auckland direct = 18.500 km = een emissie van 7.200 kg, oftewel 7,2 ton CO2
Dit is de uitstoot per passagier, enkele reis. Ze reizen met twee personen op en neer = 29 ton CO2 per jaar.

Stoken In Nederland schijnt een gemiddeld huishouden iets minder dan 1 ton CO2 uit te stoten door het verwarmen van het huis. Ik ga er daarom even vanuit dat het verwarmen van een oude watermolen in Frankrijk 3 ton CO2 uitstoot geeft, omdat de winters daar kouder zijn, ze olie stoken en het huis groot is, ook al is het geisoleerd, dat zal misschien met de Franse slag zijn gedaan.

29 ton CO2 door te vliegen en 3 ton door je huis warm te stoken: dat is echt bijna tien keer zoveel.
Hoe kan het dan dat vliegen niet tien keer zo duur is? Ik kan er niet helemaal een vinger achter  krijgen, maar ik vind wel wat hints: vliegtuigmaatschappijen betalen geen belasting op kerosine, en volgens sommige sites is het zelfs eigenlijk nog erger voor het klimaat, want CO2 op grote hoogte is schadelijker voor het klimaat, plus dat vliegtuigen waterdamp uitscheiden (die witte strepen), maar dat laat ik even buiten beschouwing. Eigenlijk moeten we dus eisen dat vliegen net zoveel kost als het uitstoot. Want ik weet zeker dat deze twee mensen dan wel drie keer zouden nadenken om elk jaar op en neer te vliegen. Ze rekenen in geld, niet in CO2.

Ik ben trouwens benieuwd naar zijn antwoord, als ik hem straks deze rekensom stuur. Ik vind 'vliegen is slecht voor de planeet' zelf nooit zo overtuigend, want hoe slecht is slecht? Mij overtuigt het rekenwerk wel, wat dat betreft ben ik een cijfermeisje. Ik was niet van plan naar Nieuw Zeeland te vliegen, maar nou al helemaal niet meer. De Waddenzee is ook mooi, en Frankrijk natuurlijk - misschien een idee om volgend jaar een keer erheen te fietsen en dan terug met de trein.

Overigens sta ik helemaal open voor alternatieve feiten, wat het rekenwerk betreft. Graag zelfs.

Bed-In for the Planet

Weet je nog? De 'Bed-In for Peace' van Yoko Ono en John Lennon in het Hilton Hotel in Amsterdam? Een week in bed voor de wereldvrede, wij gaan het bed in voor de planeet. Niet een week, vijf minuten. We hadden bij ons om de hoek twee matrassen gekocht via Marktplaats, onze huisleverancier. "Matrassen via Marktplaats? Doe je dat?" Ja dus, na dit proefliggen hebben we ze goedgekeurd, afgerekend en mee naar huis genomen. Deze man had een partner die maar 55 kg. woog en daardoor waren de nieuwe Pullmans te hard. Nu worden ze niet versnipperd, maar we vervangen onze tien jaar oude matrassen, die we indertijd van vrienden kregen die ze ook al te hard vonden. Kennelijk houden wij daarvan. Winst voor de planeet.
Die van ons moeten helaas wel echt naar de schroot, ze hebben tien jaar lang heerlijk gelegen, maar nu is de veerkracht eruit. Heeft iemand een goed idee om ze zo klimaatvriendelijk mogelijk weg te doen? We houden ons aanbevolen. Misschien het Hilton vragen om een Bed-In for the Planet te mogen houden in kamer 902 op onze oude matrassen. De hele week de koks zo klimaatvriendelijke room-service laten brengen en koud douchen. Geen bloemstukken, maar wel van die fijne handgeschreven briefjes op het raam. Het Hilton kan zich zo in de kijker spelen als super duurzaam hotel. En dan blijven de matrassen daarna nog héél lang op die bedden liggen.

Alsjeblieft, maak het mij moeilijk

Ik ben de vrouw die van makkelijk houdt. Maar sinds gisteren zeg ik: 'Maak het mij moeilijk.' Na mijn vrolijke klimaatdaad (zie gisteren) toog ik naar de supermarkt om inkopen te doen die klimaattechnisch in orde zijn. Nieuwe plantaardige producten ging ik kopen, die ik tot nog toe lekker op de plank liet liggen. Normaal ben ik in tien minuten de supermarkt weer uit, nu dus niet. Ik houd van lekker eten, naar karton smakende volkorenspaghetti valt daarom af. Tenminste, ik denk dat het zo wel zal smaken. Margarine: vind ik minder lekker dan roomboter, olijfolie kan weer wel, maar in koekjes is het vies, denk ik. Alleen: in al die margarine zit palmolie en sinds ik dit blog schrijf blijk ik allemaal vrienden te hebben met verstand van eten. Palmolie is een misdaad tegen de oerang-oetangs en vernietigd de planeet, zeggen ze (Hè, dat was toch rundvlees?), bovendien zit er in al die zogenaamd plantaardige margarine 'melkbestanddelen' (mag dat dan? Ja dat mag kennelijk). Oh ja, in Nutella zit ook palmolie (shit).
En dat zijn dus echt de kleine lettertjes, daarvoor moet je met een bril op naar de supermarkt. Boontjes en peultjes komen vandaag uit Israel (denk aan het vervoer, zeggen mijn vrienden), erwten uit Nederland, maar die heb je alleen diepgevroren (denk aan wat dat kost aan CO2, zeggen ze). Sojamelk heb je in twintig smaken. Nog nooit gedronken, van welke kan je het beste witte saus voor bij de bloemkool maken als je er geen kaas door wil doen? Tja, dat staat er natuurlijk niet op. Amandelsmaak dan maar, want amandelen over de broccoli is ook lekker.
Inmiddels liggen in het vegavak bijna net zoveel burgers en balletjes en ander nepvlees als in het vleesschap, wat de keuze niet makkelijk maakt. Wat zit er eigenlijk in die vegaballetjes? Klinkt dat lekker? Nou nee, bovendien, wat kost het wel niet aan CO2 om van soja en linzen en sellerie balletjes te maken die smaken naar gehakt? Dan eet ik de soja en sellerie liever rauw. Maar verse soja verkoopt de supermarkt niet, die heb je alleen bij de Chinese winkel op de nieuwmarkt, voorzover ik weet. En natuurlijk heb ik ook een vriendin die me fijntjes attent maakt op een link naar tien ziektes die je kunt krijgen van soja eten. Kijk hier maar eens. 'Maak je maar geen zorgen, klimaatvriendelijk, plantaardig eten is ook veel gezonder.' Oh ja?
Een klimaatdepressie stak de kop op. Bier - honderd soorten, op een paar staat dat het gebrouwen is van biologische tarwe. Is bier ineens ook gezond omdat het plantaardig en lokaal is? Is biologisch bier ook CO2-technisch beter? Of is het een verkooptrucje, kan je beter gewoon Amstel kopen, of wordt dat helemaal niet gebotteld aan de Amstel, of dan maar bier dat ik lekker vindt? Ik ben inmiddels toe aan veel alcohol. In het 35% schap staat een lekkere fles rode wijn uit Zuid-Afrika - 11%. Hup, die neem ik. Beter de restjes opmaken dan me druk maken over de afstand en bovendien: misschien is ie wel in Amsterdam gebotteld en dat is weer beter dan in Frankrijk gebottelde wijn die over de weg hierheen komt en... Help! Houd op!
Alsjeblieft: maak het mij moeilijk. Maak CO2 onvriendelijk eten gewoon duurder. Dan ligt de zorg weer waar hij wat mij betreft hoort: bij de winkel en bij de producent. Dan hoef ik alleen te kijken wat er nog in mijn portemonee zit en wat ik lekker vind. Dan koop ik vanzelf seizoensgroenten en zie ik heus wel dat rundvlees tien keer zo duur is als kip. Maak het mij moeilijk, dan eet ik desnoods volkoren spaghetti, als dat echt het enige is dat ik nog kan betalen, en dan kies ik voor vers inplaats van voor diepvries. Dan kan ik weer zonder bril naar de supermarkt en ben ik er in tien minuten uit met een half leeg mandje, omdat mijn geld op is. Moeilijk - het nieuwe makkelijk. Ik kan niet wachten tot het zover is. En voor vandaag neem ik even vrij van mijn klimaatdaad - een klimaatvrije dolle dinsdag. Kan het a.s. kabinet even vergaderen over de CO2 maatregelen zonder dat ik erdoor wordt gestoord. Morgen ga ik oefenen de telefoon op te laden met de waka waka. Het enige wat ik nodig heb is een snoertje en dit ligt vast wel ergens. Lekker makkelijk.

PS: witte saus gemaakt van sojamelk heeft veel weg van gesmolten plastic, maar met witte wijn en knoflook kan je hem aardig oppimpen.